submenu

Lieve Blancquaert over Last Days - 08/03/2019

‘Veel nood aan rituelen’

Oud worden en sterven. Zou het kunnen dat we verleerd zijn om de schoonheid van die laatste fase in ons leven te zien? Niet getreurd. Er zijn de foto’s en de lezing Last Days van Lieve Blancquaert die ons helpen om met een andere blik naar onze vergankelijkheid te kijken.

Wat drijft je om Vlaanderen rond te trekken en een lezing over het thema Last Days te maken?

Lieve Blancquaert: ‘Die lezing is een persoonlijk statement geworden. Dat heeft uiteraard te maken met de levensfase waarin ik me zelf bevind. Als vrouw van 55 sta ik voor de deur die een nieuw hoofdstuk in mijn leven, het hoofdstuk van oud worden, opent. Ik weiger om naar die nieuwe fase enkel te kijken als naar een verlies van jeugdigheid, vitaliteit en schoonheid. Daar doe ik niet aan mee. Oud worden zie ik eerder als een verrijking. De ervaring en inzichten die je opgedaan hebt, maken dat je intenser gaat leven. Ook het groeiende bewustzijn rond je eigen eindigheid zorgt ervoor dat je steeds dichter bij de kern van het leven komt.’

Voor de tv-reeks Last Days heb je heel wat plekken in de wereld bezocht. Wat viel je op?

Blancquaert: ‘Dat oud worden best fun kan zijn. Zo zag ik in Havana dat oudere mensen massaal naar de universiteit gaan om te studeren. Studeren wordt er niet gezien als iets dat je doet omdat het later zou renderen. Oudere mensen doen het vooral omdat ze mentaal fit willen blijven. In de Verenigde Staten bezocht ik dan weer Sun City. Een stad in Arizona waar 40.000 mensen wonen en waar je enkel mag resideren als je 55+ bent. Te gek, dacht ik toen ik naar die plek ging. Maar ik stelde vast dat die mensen er de tijd van hun leven beleven. Ze doen er allerlei zotte dingen, worden er verliefd, blijven in beweging en genieten zonder complexen met volle teugen van het leven.’

Heb je tijdens je reizen iets geleerd over hoe we met die man met de zeis kunnen omgaan?

Blancquaert: ‘In Torajaland zag ik hoe mensen zich de tijd gunnen om afscheid van hun dierbaren te nemen. Ze bewaren het lichaam van hun geliefde op een speciale manier zodat ze die nog een tijd bij hen in huis kunnen houden. Pas na een paar jaar gaan ze over tot een rituele begrafenis. Maar daar stopt het verhaal niet. Om de drie jaar graven ze het lichaam terug op. Een bijzonder moment dat ze als een blij weerzien beleven.’

Wat deed het met jou?

Blancquaert: ‘Het deed me inzien hoe in sommige culturen de dood gewoon deel uitmaakt van het leven. Ze zien oud worden en sterven niet als iets waar je bang voor hoeft te zijn. Ik ben ook getuige geweest van rituelen die helpen om de dood een plaats te geven. Ik ben er dan ook van overtuigd dat wij in onze samenleving die de dood zo veel mogelijk verstopt, nood hebben aan rituelen. Ze helpen je tijdens je rouwproces je verdriet een plek te geven.’

Welke helende rituelen heb je tijdens je reizen ontdekt?

Blancquaert: ‘In Mexico komen mensen op 1 november samen op het kerkhof tijdens de Dia de los Muertos. En dat doen ze niet alleen om bloemen op het graf te leggen en dan weer weg te wezen. Zo zag ik op het kerkhof van Oaxaca de Juarez op de Dia de los Muertos een dronken groep mannen rond een graf staan en zingen. Het leek gek, maar toen ik dichterbij kwam, begreep ik dat het mannen waren die zich verzameld hadden rond het graf van een jongeman die 15 jaar geleden gestorven was. Uit hun woorden en klanken klonken verdriet en waardering voor hun overleden vriend. Ze vertelden me dat ze elk jaar opnieuw dit ritueel herhalen om samen rond het graf van hun overleden vriend te komen. Wat me erg raakte, was dat de moeder van de overleden jongen er ook was. Ze maakte ter plekke een ontbijt voor de dronken vrienden van haar zoon. Je zag hoe gelukkig het haar maakte te weten dat haar zoon nog niet vergeten was. Het idee dat het OK is om op een graf te dansen en drinken, wil ik bijhouden. Het toont hoezeer de dood en het leven met elkaar verbonden zijn.’

Geloof je dat we in schoonheid afscheid van dit leven kunnen nemen?

Blancquaert: ‘Daar geloof ik in. Zelf heb ik bij het overlijden van mijn schoonmoeder kunnen ervaren welke directheid en oprechtheid een naderend levenseinde met zich meebrengt. Als je weet dat je niet lang meer te leven hebt, beleef je de tijd die je rest zeer intens. Dan heb je ook geen tijd meer voor banaliteiten en kom je tot de kern. Dan weet je wat je aan elkaar hebt, en sta je tegenover elkaar zoals je echt bent. Dan ben je in al je kwetsbaarheid mens.’

Je hebt de voorbije jaren veel mensen op de sleutelmomenten in hun leven (geboorte, huwelijk, dood) in beeld gebracht. Heeft die ervaring jou als mens veranderd?

Blancquaert: ‘Ik ben er rustiger door geworden en heb meer vrede met de gedachte dat mijn leven eindig is. Ik ben ook gaan inzien dat wij in onze westerse wereld onszelf heel graag als middelpunt beschouwen en dat dit ons net belet om de cirkel van leven en dood te aanvaarden. Je zou kunnen zeggen dat ik er als mens door gegroeid ben. Dat ik het leven er nog meer door ben gaan omarmen. Net zoals het ouder worden. Ik hoop dan ook dat ik met mijn reportagereeks, mijn boek en lezingen iets in beweging kan brengen. Ik zou graag onze attitude tegenover oud worden veranderen. We willen toch allemaal zo graag oud worden. Laten we dan beginnen met te genieten van ouder worden en de discussie op gang trekken over hoe we op een menswaardige en harmonieuze manier oud kunnen worden.’

Tekst: Nathalie Dirix
Foto: Lieve Blancquaert

vrijdag 15 maart - 20.30 uur
Lieve Blancquaert
Last Days - Een ode aan het leven
GC de Boesdaalhoeve

Bekijk ook

Lieve Blancquaert - Last Days

Ouder worden en sterven is vandaag een brandend actueel thema en op veel manieren ook een taboe. Heel oud worden en zonder angst kunnen sterven. Hoe doet de wereld dat? Op die vraag probeert Lieve Blancquaert antwoorden te vinden.
15 mrt
20.30 uur