Bruxelles Musette: muziek tussen lach en traan

Hoe is het idee voor Bruxelles Musette ontstaan?

‘Musette is een genre dat me na aan het hart ligt. Het maakt als het ware deel uit van mijn DNA. Toch was het al bijna twintig jaar geleden dat ik nog een muzikaal programma rond dat genre had gemaakt. Hoog tijd dus om musette opnieuw in de schijnwerpers te plaatsen.’

‘Tegelijk wilde ik ook het belang onderstrepen van een Belgische accordeonist als Gus Viseur. Samen met Jo Privat en Tony Murena speelde hij een cruciale rol in het musettegenre. Zulke figuren mag je niet vergeten. Met Bruxelles Musette brengen we daarom zijn muziek, naast die van zijn tijdgenoten en erfgenamen: Marcel Azzola, Jean Corti, Richard Galliano en Rony Verbiest.’

Musette is een muziekgenre dat we meestal met Parijs associëren. Wat maakt deze musette Brussels?

‘Een tijdje geleden stootte ik op een plaat: Gus Viseur à Bruxelles. Je moet weten dat hij al op negenjarige leeftijd met zijn ouders naar Parijs trok, maar dat neemt niet weg dat hij Belg was. Net zoals Jacques Brel een sleutelrol speelde in het Franse chanson en Django Reinhardt in de jazzscene, was Gus Viseur in zijn genre een absolute voortrekker.’

‘Als Belg mogen we zulke figuren best wat meer eer bewijzen. Het valt me telkens weer op dat de Fransen dat uit zichzelf doen. We mogen wat chauvinistischer zijn.’

Wat betekent Gus Viseur voor jou als accordeonist?

‘Wat Gus typeert, is dat hij jazz heeft toegevoegd aan de musette. Zo ontstond de swingmusette. Hij is de grondlegger van dat genre. Die muziek is tegelijk melancholisch en levenslustig. Talloze composities heeft hij voor dat genre geschreven.’

‘Zijn musettes zijn meestal opgebouwd uit drie delen. De eerste twee staan in mineur en drukken een zekere tristesse uit. Het derde deel is in majeur en geeft de dansers de kans om een toupie te maken. Dat is het Franse woord voor tol. De dans wordt daarbij langzaam opgebouwd: stap voor stap, om uiteindelijk al draaiend in een tol te eindigen.’


Wat weten we nog van Gus?

‘Hij was niet superbekend. Nochtans zijn er een aantal heel bekende nummers, zoals L’Accordéoniste van Edith Piaf, waarin hij speelt. Tijdens WOII bleef hij muziek spelen. Dat wordt hem wel eens kwalijk genomen, omdat hij ook gespeeld zou hebben om de Duitse bezetter te vermaken. Maar kun je dat collaboreren noemen? Ik stel me daar vragen bij.’

‘Op foto’s zien we hem altijd strak in het pak. Hij was een grote, indrukwekkende man die er uiterst verzorgd bij liep, met een markante look. Het haar met brillantine netjes naar achteren gekamd.’

Wie zijn jouw collega-muzikanten voor Bruxelles Musette?

‘Ik heb een groep professionele muzikanten samengebracht die allemaal op een of andere manier een sterke band met Brussel hebben. Zelf geef ik al vijftien jaar les aan de academie van Sint-Agatha-Berchem en aan de kunsthumaniora van Laken.

Jan Hautekiet is geboren in Anderlecht en groeide op in Tervuren. Patrick Riguelle is geboren in Ukkel en onze drummer Matthias De Waele woonde in Etterbeek en is zeer actief in Brusselse jazzclubs. Brussel loopt werkelijk als een rode draad door ons verhaal.’

Heb jij zelf een sterke band met Brussel?

‘Meer en meer. Hoewel ik Antwerpenaar ben en men vaak zegt dat een Antwerpenaar zich niet laat verplaatsen (lacht), vertoef ik bijzonder graag in Brussel. Telkens opnieuw ontdek ik er verborgen parels. Het spanningsveld tussen het lokale en het internationale vind ik uitermate boeiend. De vele talen die je op straat hoort, zorgen op zich al voor een unieke sfeer. Brussel is tegelijk een stad die moeilijk te doorgronden valt, en precies dat maakt haar zo bijzonder en moeilijk te vergelijken met gelijk welke andere stad.’

Hoe is jouw liefde voor accordeon ontstaan?

‘Ik groeide op in Antwerpen in de buurt van de kathedraal. Daar zag ik elke dag een straatmuzikant accordeon spelen. Dat betoverde mij al toen ik vijf was. Mijn grootouders hadden dat in de gaten en kochten me een accordeon als paasgeschenk. Later ben ik naar de muziekschool gegaan en vervolgens naar de kunsthumaniora en het conservatorium.’

Kun je onder woorden brengen wat je zo aanspreekt in accordeon als muziekinstrument?

‘Toots Thielemans, die zelf ook accordeon speelde, heeft het over het effect between a smile and a tear. Dat vat het voor mij perfect samen: het is muziek die tegelijk ontroert en levensvreugde uitstraalt.’

‘Accordeon is een eenmansconcert. Je speelt er een melodie op, terwijl je jezelf tegelijk begeleidt. Daarenboven heeft het instrument een bijzonder rijk verleden. Doorheen de geschiedenis namen mensen hun accordeon mee als ze op de vlucht sloegen. Een piano neem je nu eenmaal niet mee. Een accordeon past, bij wijze van spreken, in een rugzak. Dat verklaart ook waarom accordeonmuziek zo vaak verbonden is met migratie en waarom vluchtelingen er massaal muziek mee hebben gemaakt.’

Je recentste album heet 'Refugio'. Wat wil je daarmee vooral uitdrukken?

‘Het is de eerste keer dat ik op een album uitsluitend bandoneon speel. Voor mij is dat het ideale instrument om even te ontsnappen aan de drukte. De muziek brengt je naar een rustpunt, een plek waar je op adem kunt komen en vertraagt. Zijn we niet allemaal op zoek naar een refugio, een toevluchtsoord waar we de jachtigheid van het dagelijkse leven even achter ons kunnen laten?’

Stel dat je de kans zou krijgen om met Gus Viseur in gesprek te gaan, wat zou je hem dan vragen?

‘Ik zou hem vragen of we samen eens konden spelen. Samen accordeon spelen met zo’n grootmeester als hij, dat moet echt fantastisch zijn.’


Tekst: Nathalie Dirix
Foto: © Johan Jacobs
Uit: buurten februari 2026