Natuur in Rode: de Kwadebeekvallei

‘Een mooi stukje groen in Sint-Genesius-Rode.’ Zo omschrijft Ron Merken, vrijwilliger bij de lokale afdeling van Natuurpunt, de Kwadebeekvallei. Als conservator van deze grote groene parel spreekt hij met kennis van zaken. De voorbije jaren zag hij het 10 hectare grote gebied ten goede veranderen. ‘Een deel van de vroegere gemeentelijke stortplaats is vorig jaar weggegraven. Dat kunnen we alleen maar toejuichen. Wel jammer dat er niet genoeg middelen waren om alles te verwijderen. Er is wel voldoende weggehaald zodat het vroeger ingebuisde deel van de Kwadebeek weer kan kronkelen.’

Betere waterkwaliteit

De waterkwaliteit van de anderhalve kilometer lange Kwadebeek is er sterk op vooruitgegaan. Dat heeft alles te maken met de aanleg van rioleringsbuizen en twee pompstations een vijftal jaar geleden. ‘Vroeger belandde het vuile water van veel gezinnen recht- streeks in de beek. De situatie is nu veel beter, al mogen we zeker niet euforisch worden: bij hevige regenval komt er toch nog afvalwater in de Kwadebeek terecht, soms zelfs een paar keer per week. Voor de waterkwaliteit is dat nadelig. Nog een pijnpunt zijn de hoeveelheden modder die bij stortbuien van de akkers in de beek belanden. In de buurt zijn er recent twee erosiepoelen aangelegd om dat proberen tegen te gaan. Het stockeren van water in de vallei beschermt de gemeente tegen wateroverlast, maar is minder goed voor veel waterdieren en al zeker niet goed voor mogelijke vissoorten.’

Toch is de Kwadebeekvallei een thuis voor veel fauna en flora. Met de bedreigde en beschermde vroedmeesterpad als meest opvallende diersoort. ‘De vroedmeesterpad kwam tot voor kort nog maar op een achttal plekken voor in Vlaanderen. De laatste vier jaar hebben we samen met de mensen van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek in Linkebeek al voor verschillende uitzettingen gezorgd. Hopelijk hebben we nu door gericht en consistent beheer en met de goede samenwerking met de gemeente een goede, stabiele populatie’, zegt Merken.

‘De aanwezigheid van de vroedmeesterpad maakt dat het beheersplan voor de Kwadebeekvallei hier en daar aangepast mag worden. We mogen gaan naar meer open ruimte en minder bomen en struiken. Vroedmeesterpadden hebben immers warme, zonnige plekken nodig. Bos is niet geschikt voor die soort, terwijl de helft van de Kwadebeek nog dicht bebost is. Door de sanering van het stort zijn er veel bomen weg. In het beheersplan willen we dat verankeren en de mogelijkheden verkennen, bijvoorbeeld door boscompensatie elders.’

Woonuitbreidingsgebied

Maar er is meer dan de vroedmeesterpad alleen, veel meer. ‘Toch zijn er ook soorten die er niet zijn. Steenuilen zal je hier niet vinden. Dassen ook niet, hoewel er in Nijvel wel rondlopen. Een pasklare oplossing daarvoor is er niet. Mogelijk is er toch nog te veel versnippering. De aanwezigheid van loslopende honden helpt ook niet. Zelf doen we met Natuurpunt wat we kunnen. Maaibeheer met kennis van zaken en het laten liggen van dood hout of andere ingrepen maken dat bepaalde planten en dieren toch opduiken. Zoals het zandblauwtje, de kleine bonte specht, de kleine vuurvlinder, het koevinkje … Maar er zijn veel factoren waar we geen impact op hebben.’

Een meer dan opvallend weetje is dat een deel van de boomgaard in de Kwadebeekvallei in woonuitbreidingsgebied ligt. ‘Dat werd bij de opmaak van het gewestplan decennia geleden zo ingekleurd. Als je de weide en boomgaard nu bekijkt, is dat bijna niet te geloven’, zegt Merken. ‘Gelukkig wil niemand dat hier gebouwd wordt, ook de gemeente niet. Acuut gevaar is er niet, maar voor de zekerheid zou het een goede zaak zijn als het toch natuurgebied zou worden.’

Tekst: Jelle Schepers
Foto: © Tine De Wilde
Uit: buurten februari 2025