Overslaan en naar de inhoud gaan

Gemeenschapskrant

Von Karman Institute werkt al 70 jaar aan de toekomst

16/11/26

Na 70 jaar onderzoek blijft het von Karman Institute (VKI) internationaal een voortrekker in de ontwikkeling van nieuwe technologie. Van stillere drones en efficiëntere windturbines tot duurzamere vliegtuigen en ruimtevaart: het onderzoekscentrum heeft zijn werkterrein de voorbije decennia sterk uitgebreid. Met dank aan de meer dan 160 medewerkers die er vandaag aan de slag zijn.

© TDW

Het is intussen 70 jaar geleden dat de Amerikaanse ingenieur en wetenschapper Theodore von Kármán langs de Waterloosesteenweg van start ging met het onderzoekscentrum dat na zijn dood in 1963 zijn naam kreeg.

Hoewel het VKI pas in 1956 in zijn huidige vorm werd opgericht, gaat de geschiedenis van de site veel langer terug. Al in 1922 kwam er in opdracht van de Technische Dienst voor de Luchtvaart een eerste gebouw op het terrein. Het was ontworpen rond een grote windtunnel met een diameter van 2 meter, waarmee onderzoekers de luchtstroming rond vliegtuigen konden bestuderen. De kennis over luchtstromingen was toen van groot belang voor de ontwikkeling van de luchtvaart, die in de eerste decennia van de 20e eeuw volop in beweging was.

Vernieuwend onderzoek

Ook in de jaren daarna bleef de site een plek voor vernieuwend onderzoek. Een opmerkelijk voorbeeld is het werk van ingenieur Nicolas Florine, die tussen 1929 en 1933 proefvluchten uitvoerde met een zelf ontwikkelde helikopter. De techniek rond verticale vluchten was toen nog volop in ontwikkeling.

De volgende belangrijke stap kwam er in oktober 1956. Het bestaande laboratorium werd de uitvalsbasis van het Belgisch-Amerikaans Opleidingscentrum voor Experimentele Aerodynamica, het TCEA. De oprichting kwam er op initiatief van Theodore von Kármán, een Hongaarse wetenschapper die in de jaren 30 naar de Verenigde Staten was geëmigreerd en tijdens de Tweede Wereldoorlog belangrijk werk voor de geallieerden zou leveren.

Von Kármán wilde zijn kennis doorgeven aan een nieuwe generatie ingenieurs en onderzoekers. Onderzoek en opleiding moesten daarbij hand in hand gaan: studenten leerden niet alleen uit boeken, maar werkten ook mee aan echte experimenten. Dat principe vormt nog altijd de basis van het instituut. Na het overlijden van de wetenschapper in 1963 kreeg het opleidingscentrum zijn huidige naam: het von Karman Institute for Fluid Dynamics.

Breed onderzoeksveld

De infrastructuur op de site veranderde intussen mee met de wetenschappelijke ontwikkelingen. Het oorspronkelijke gebouw uit 1922 staat er nog altijd, maar werd door de jaren heen aangepast en uitgebreid met nieuwe testopstellingen. Vandaag beschikt het VKI over een 50-tal experimentele installaties, waaronder verschillende windtunnels. Ze laten onderzoekers toe om omstandigheden na te bootsen die in de werkelijkheid moeilijk of zelfs onmogelijk te onderzoeken zijn.

Na al die jaren gaat het het VKI nog altijd voor de wind. ‘Het aantal medewerkers is op 10 jaar met 60 % toegenomen. En vergeleken met 2018 zijn onze inkomsten verdubbeld’, zegt onderzoeksdirecteur Philippe Planquart. Die groei hangt samen met de uitbreiding van het onderzoek.

Het onderzoeksveld van het VKI is zeer breed te noemen. ‘In de beginjaren focuste het VKI zich louter op aerodynamica, maar intussen zijn we met zo veel meer bezig’, zegt Planquart. ‘Een van de grote uitdagingen is de verduurzaming van de luchtvaart. Onderzoekers bekijken hoe vliegtuigmotoren minder energie kunnen verbruiken en hoe we alternatieve brandstoffen, zoals vloeibare waterstof, in toekomstige vliegtuigen kunnen gebruiken. Ook nieuwe warmtewisselaars, verbeterde turbines en compressoren maken deel uit van dat onderzoek. Het doel is om de uitstoot te beperken zonder de veiligheid en de prestaties van vliegtuigen uit het oog te verliezen.’

Energie en ruimtevaart

Daarnaast trekt het VKI ook de kaart van de duurzame energie. ‘Bij windenergie op zee onderzoeken wetenschappers hoe windturbines beter kunnen presteren en hoe ze bestand kunnen worden gemaakt tegen zware weersomstandigheden. Ook de veiligheid van infrastructuur krijgt aandacht. Extreme wind, hoge golven en andere weerfenomenen kunnen grote gevolgen hebben voor constructies op land en op zee. Door die omstandigheden beter te begrijpen, kunnen ingenieurs veiligere en betrouwbaardere installaties ontwerpen.’

Ook de ruimtevaart blijft een belangrijk onderzoeksgebied. Het VKI werkt mee aan technologie voor toekomstige ruimtemissies, onder meer voor het terugbrengen van materiaal uit de ruimte en voor de verkenning van andere planeten. ‘Tegelijk groeit de aandacht voor de gevolgen van de toenemende activiteit in de ruimte. Onderzoekers bekijken hoe satellieten veiliger naar de aarde kunnen terugkeren en hoe we de productie van ruimtepuin kunnen beperken. Dat is belangrijk nu steeds meer bedrijven en organisaties satellieten inzetten voor communicatie, navigatie en het observeren van de aarde.’

'Het VKI is een strategische troef voor Defensie en onze bondgenoten.'

Onderzoeksdirecteur Philippe Planquart

Stillere drones

Een van de onderzoeken die vandaag brandend actueel zijn, is dat naar drones. Het VKI ontwikkelt technologie om professionele drones en toekomstige vliegende taxi’s stiller te maken en onderzoekt hoe die toestellen veiliger en autonomer kunnen worden. Volgens professor Christophe Schram is dat geen overbodige luxe. ‘Het gebruik van drones is de laatste jaren sterk opgekomen. Het lawaai van drones wekt bij veel mensen irritatie op. Ons onderzoek zorgt ervoor dat ze stiller worden, maar daar blijft het niet bij. We doen onderzoek naar het detecteren van drones, zodat ze niet op plekken komen waar ze niet horen te zijn, in de omgeving van vliegvelden en industriële sites bijvoorbeeld’, zegt Schram. ‘De technologie moet er uiteindelijk voor zorgen dat we drones op grotere schaal kunnen gebruiken zonder dat geluidsoverlast of veiligheidsrisico’s de toepassingen beperken – voor de inspectie van windturbines op zee of voor het droppen van medicijnen en het verwerven van strategische informatie in oorlogsgebied.’

Aan al dat onderzoek hangt natuurlijk een prijskaartje. In 2025 bedroeg het budget ongeveer 25 miljoen euro. Een groot deel daarvan komt uit onderzoekscontracten met nationale en internationale bedrijven. Diverse overheden passen de rest bij. Zo krijgt het VKI steun van het Federaal Wetenschapsbeleid en van de NAVO-lidstaten. Ook het Belgische ministerie van Defensie investeert in de werking. Defensieminister Theo Francken (N-VA) op de verjaardagsviering: ‘Het VKI is een strategische troef voor Defensie en onze bondgenoten. We trekken jaarlijks 10 miljoen euro aan financiering uit om het onderzoek veilig te stellen en verder uit te bouwen.’


Tekst: Jelle Schepers
Foto: © TDW
Uit: buurten november 2026

Meer nieuws

  • Openleggen Molenbeek leidt tot masterplan voor Huizingen

    16/11/26

    In het provinciaal domein van Huizingen zijn ze begonnen met het openleggen van de Molenbeek. Die moet opnieuw overal zichtbaar worden. Het is het sluitstuk van de werken aan de Molenbeek die eerder al in Sint-Genesius-Rode en Beersel plaatsvonden in het kader van de landinrichtingsplannen van de Vlaamse Landmaatschappij.

  • Kunstendag voor Kinderen

    15/11/26

    Ook dit jaar slaan GC de Boesdaalhoeve, GC de Moelie, GC de Muse en CC de Meent de handen in elkaar voor de Kunstendag voor Kinderen. ‘Die dag kan je in de Boesdaalhoeve met de hele familie kunst beleven’, zegt Nele D’herde van de Boesdaalhoeve.

  • Parochiekerk Ten Broek krijgt tweede leven

    10/11/26

    Waar tot 2017 gelovigen de mis bijwoonden in de parochiekerk van de wijk Ten Broek, kunnen bezoekers er nu whisky en andere gedistilleerde dranken ontdekken, proeven en kopen.